Levha ve üye sorgulama: alenileştirme nereye kadar?

Barolar levhayı, ticaret ve sanayi odaları üye sorgulamayı, mali müşavir ve mimar-mühendis odaları sicil kayıtlarını internette yayımlar. Bu yayınlar mevzuattan doğar ve kamuya bilgi sunar. Buradan çıkarılan yaygın sonuç ise yanlıştır: "internette zaten var, herkes istediği gibi kullanabilir."

Alenileştirme nedir, ne değildir?

Kanun, ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş verileri ayrı bir kategoride ele alır. Alenileştirilmiş veri, sınırlı bir çerçevede açık rıza aranmaksızın işlenebilir.

Ancak Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Mart 2026'da yayımladığı Kamu Kurum ve Kuruluşları ile Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları İçin Kişisel Verilerin Korunması Kanununa Uyum Rehberi (KVKK Yayınları No: 114) bu kavramın sınırını net çizer: alenileştirme, Kanun'un tamamen devre dışı kalması anlamına gelmez. İstisna, alenileştirme amacıyla sınırlı ve dar kapsamlıdır. İlgili kişinin hangi amaçla alenileştirdiği —yani alenileştirme iradesi— gözetilmek zorundadır.

Rehberdeki örnek bu sınırı somutlaştırır: bir avukatın levhada görünen cep telefonu ve adres bilgisi, mesleki gerekçelerle kendisine ulaşılabilmesi amacıyla alenileştirilmiştir. Aynı avukatın vekil sıfatıyla değil, kendi kişisel işi dolayısıyla yaptığı bir başvuru hakkında bilgi vermek için bu numaranın kullanılması, alenileştirme amacının aşılması sonucunu doğurur.

Kısacası: veri açıkta olabilir, ama her amaç için açık değildir.

Zaten mevzuat gereği yayımlanıyorsa?

Burada ikinci bir ayrım gerekir ve pratikte en çok karıştırılan yer burasıdır.

Meslek kuruluşlarının levha ve sicil yayınları çoğu zaman ilgili kişinin kendi tercihiyle değil, kuruluş kanununun emrettiği için yapılır. Böyle bir durumda kuruluş açısından dayanak, "ilgili kişinin alenileştirmesi" değil; kanunlarda açıkça öngörülme ya da hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi şartıdır.

Kurul, 01.07.2026 tarihli ve 2026/1301 sayılı ilke kararıyla bu alanı ayrıca düzenlemiştir: kamu tüzel kişiliğini haiz veri sorumlularının internet ortamındaki paylaşımlarında asgari veri yayımlanması, gerekmeyen alanların maskelenmesi ve yayında kalma süresinin belirlenmesi aranır. Meslek kuruluşları da kamu tüzel kişiliğine sahip olduğundan levha ve sicil yayınları bu kararın kapsamındadır; kararın ayrıntısını ayrı bir yazıda ele aldık.

Bu ayrımın iki sonucu vardır:

• Kapsam mevzuatla sınırlıdır. Kanun sizden meslek mensubunun adını, sicil numarasını ve bürosunun bulunduğu ili yayımlamanızı istiyorsa; buna doğum tarihi, T.C. kimlik numarası veya fotoğraf eklemek dayanaksız kalır. Ölçülülük ilkesi burada da işler.
• Üyenin kendi eklediği bilgiler ayrı değerlendirilir. Üyenin kendi isteğiyle profiline eklediği web sitesi, sosyal medya hesabı veya ek iletişim bilgisi için alenileştirme çerçevesi tartışılabilir; ama bu da eklediği amaçla sınırlıdır.

Toplu veri çekilmesi sorunu

Levha ve üye sorgulama sayfalarının açık olması, tek tek sorgulama içindir. Otomatik araçlarla tüm listenin toplanması —ve örneğin pazarlama amacıyla kullanılması— alenileştirme amacının çok ötesine geçer.

Meslek kuruluşuna düşen, bu kullanımı fiilen zorlaştıracak makul tedbirleri almaktır: sorgulamanın belirli bir ölçütle (ad, sicil no) yapılabilmesi, tüm listeyi tek seferde döken bir çıktı sunulmaması, aşırı sorgu denemelerine karşı sınır ve alarm konulması. Rehber, sorgulama sistemlerinde sorgu limiti ve aşırı sorgulama alarmı bulunmamasını sık karşılaşılan bir teknik tedbir eksikliği olarak sayar.

Üyeden gelen taleplere ne cevap verilir?

Bir üye "bilgilerimi yayından kaldırın" dediğinde cevap, yayının dayanağına göre değişir:

• Yayın mevzuat gereğiyse, işlemeyi gerektiren sebep devam ettiği için talep karşılanmayabilir; ancak reddin gerekçesi yazılı olarak açıklanmalıdır.
• Yayımlanan bilgi mevzuatın gerektirdiğinden fazlaysa, fazlalık kaldırılmalıdır.
• Bilgi yanlış veya güncel değilse düzeltme talebi karşılanır.

Her hâlde talebe otuz gün içinde cevap verilmesi gerekir; sessiz kalmak seçenek değildir.

Sık yapılan yanılgılar

1. "Açık veri, serbest veri." Alenileştirme amaçla sınırlıdır; amacı aşan kullanım hukuka aykırıdır.
2. "Mevzuat yayımlamamızı istiyor, o hâlde ne kadarını yayımladığımız önemli değil." Dayanak kapsamı da belirler; fazlası dayanaksızdır.
3. Yayımlanan veriyi kuruluşun kendi pazarlamasında kullanmak. Üyelere ticari nitelikli ileti göndermek ayrı bir konudur ve ayrı dayanak ister.
4. Alenileştirmeyi açık rıza yerine koymak. İkisi farklı hukuki sebeplerdir; açık rızanın kendi şartları vardır.
5. Üyeyi bilgilendirmemek. Hangi bilginin nerede, ne kadar süreyle yayımlanacağı aydınlatma metninde açıkça yazmalıdır.
6. Ayrılan üyenin kaydını olduğu gibi bırakmak. Üyeliği sona erenlerin yayında kalma süresi ayrıca belirlenmelidir.

Bütüncül gözden geçirme

Levhada veya üye sorgulamada yayımlanan alanları değiştirmek, tek bir ekran kararı değildir. Yeni bir alan eklendiğinde veya çıkarıldığında: kişisel veri envanterinize bu işleme faaliyeti ve hukuki sebebi işlenmeli, üye aydınlatma metniniz neyin nerede yayımlandığını göstermeli, VERBİS kaydınızdaki veri kategorileri ve alıcı grupları güncellenmeli, saklama ve imha politikanız üyelik sona erdiğinde kaydın ne olacağını tanımlamalı, yayın altyapısını bir tedarikçi işletiyorsa veri işleyen sözleşmesi kurulmalıdır. Verinin bir üst kuruluşa da gönderilmesi hâlinde ayrıca aktarım çerçevesi devreye girer.

Levha ve sicil yayınları, kuruluş kanunundaki görev hükümleriyle iç içedir; neyin yayımlanmasının zorunlu, neyin ihtiyari olduğu tek başına KVKK okumasıyla belirlenemez. Bu nedenle yayın kapsamınızın hukuki destek alınarak gözden geçirilmesini öneririz; Genç Partners bu değerlendirmede yol gösterir. Üyelerinize yapılacak bilgilendirmenin kişi bazında ispatlanabilir biçimde iletilmesi tarafını ise aydınlatma gönderimi hizmetimiz üstlenir.

Özet

• Alenileştirme amaçla sınırlı, dar bir istisnadır; "açıkta" olan veri "serbest" değildir.
• Levha ve sicil yayınları çoğunlukla ilgili kişinin alenileştirmesine değil, mevzuat hükmüne dayanır; kapsam da o hükümle sınırlıdır.
• Toplu veri çekilmesine karşı sorgu limiti ve alarm gibi tedbirler beklenir.
• Yayından kaldırma talebine gerekçeli ve süresinde cevap verilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Levha ve üye yayınlarınızın kapsamı için, kuruluş mevzuatınızla birlikte değerlendirilmek üzere hukuki destek alınız.